Liederen op tekst van Rudolf Steiner

Ter gelegenheid van kleine jaarfeestgroepjes en groepsreizen naar Chartres, heb ik enkele spreuken van Rudolf Steiner op muziek gezet.

Ik heb gekozen voor de vorm van canons omdat daarbij op een relatief eenvoudige manier een meerstemmigheid te verkrijgen is.

In een later stadium heb ik de muziek geÔnstrumenteerd. Ik heb veelal gebruik gemaakt van blaasinstrumenten als blokfluit, hobo, fluit, klarinet en harp. Soms ook trombone, fagot, hoorn, enkele strijkinstrumenten en klein slagwerk. Ik zocht instrumenten die zich kunnen terughouden in ísentimentí en toch gelijk ook heel gloedvol en edel kunnen stralen. Zo wordt een ruimte geschapen waar de zang met de inhoud van de spreuk een bedding kan vinden.

De muziek die u hoort is een voorbeeld van hoe het zou kunnen klinken. U kunt naar eigen inzicht combinaties maken van zang en instrumenten of alleen zang. De complete partituren met daarin de alle stemmen zoals u ze op de opnames hoort zijn aanwezig maar nog in ontwikkeling.



Over de toonsoorten

Het zou natuurlijk eenvoudig zijn om de zeven ritme's op te schrijven in zeven opeenvolgende toonsoorten. Dat leek me echter wat gekunseld, omdat ik nog niet voel waarom dat zo zou zijn. Nu is meer een pragmatische oplossing gekozen. Omdat de melodieŽn vaak een groot bereik hebben is niet elke toonsoort geschikt. Ook zou het gebruik van veel kruisen of mollen het lezen bemoeilijken. Ook kunnen blokfluiten niet eenvoudig in alle toonsoorten spelen.

Toelichting

De ritmes

De íritmes van de grondsteenspreukí zijn deelspreuken die Rudolf Steiner heeft afgeleid uit de grotere grondsteenspreuk. Dat is een spreuk die Rudolf Steiner tijdens de oprichting van de antroposofische vereniging met kerst 1923-1924 op zeven aansluitende dagen gaf. Beginnende op een woensdag. Ze vormen een weg.

De ritmes hebben niets van doen met muzikale ritmes. Het begrip ritme wordt hier gehanteerd zoals ritme in een schilderij of sculptuur, waarbij je ziet dat bepaalde elementen terug komen en een relatie hebben tot het geheel.

Ook is ritme op te vatten in de zin dat de dagen van de week ritmisch verlopen.

Voor mij is dit enkel een eerste poging om deze ritmes als muziek te laten klinken. Ik ben daarbij uitgegaan van de teksten zelf. Dat wil zeggen de melodieŽn kunnen gezongen worden op de tekst.

Een heel andere en uiteindelijk ultieme benadering zou zijn om de ritmes los van de tekst te herscheppen: uit de oerbron waaruit de ritmes zelf zijn ontstaan. Hoe dat moet klinken daarvan heb ik slechts een vermoeden.